Συνέντευξη Κeynote Ομιλητών ΣΦΗΜΜΥ 11 | Αθανάσιος Λιούμπας, Χατζηφωτιάδου Δέσποινα, Ιωάννης Κρικίδης

Καθώς οι ημερομηνίες διεξαγωγής του ΣΦΗΜΜΥ 12 πλησιάζουν και ο ενθουσιασμός μας αυξάνεται με κάθε νέα ομιλία που εξασφαλίζουμε, αυξάνεται (ταυτόχρονα) και η επιθυμία μας να μοιραστούμε μαζί σας κάθε νέο που προκύπτει.

Ωστόσο πριν προβούμε σε οποιαδήποτε ανακοίνωση θα θέλαμε να κοιτάξουμε λίγο πίσω. Ας θυμηθούμε λοιπόν, τους keynote ομιλητές του ΣΦΗΜΜΥ 11, χωρίς τους οποίους το συνέδριο δε θα ήταν πότε εφικτό. Για αυτό το λόγο προσεγγίσαμε μερικούς από τους ανθρώπους που πλαισίωσαν και έδωσαν ζωή στο προηγούμενο συνέδριο καλώντας τους σε συνέντευξη.

Παρακάτω θα βρείτε τις απαντήσεις αυτών των εξαιρετικών επιστημόνων σχετικά με την εμπειρία τους στο συνέδριο αλλά και τις σκέψεις τους πάνω σε θέματα του κλάδου τους.

Αθανάσιος Λιούμπας

Ο Αθανάσιος Λιούμπας είναι συν-συγγραφέας επιστημονικής εργασίας που έλαβε το βραβείο καλύτερης εργασίας στο διεθνές συνέδριο τηλεπικοινωνιών IEEE ICC 2007. Έχει διατελέσει συνεργάτης εκδότης (Associate Editor) για το περιοδικό IEEE Communications Letters. Στο συγγραφικό του έργο περιλαμβάνονται περισσότερες από 40 επιστημονικές εργασίες δημοσιευμένες σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά και συνέδρια, κεφάλαια σε βιβλία, ενώ κατέχει και 5 διπλώματα ευρεσιτεχνίας.

• Τι αποκομίσατε από την εμπειρία σας στο ΣΦΗΜΜΥ 11;

Η παρακολούθηση ομιλιών από ειδικούς και επαγγελματίες σε διαφορετικούς τομείς της τεχνολογίας είναι πάντα μια εμπειρία που διευρύνει το νου και την οπτική γωνία από την οποία βλέπει κανείς όχι μόνο τις επαγγελματικές δυνατότητες, αλλά και το πώς επηρεάζει την καθημερινότητά μας η εργασία.

Παράλληλα, οι παρουσιάσεις των νέων φοιτητών με την φρεσκάδα και τις νέες ιδέες, πάντα δίνουν την ευκαιρία για ένα είδος επανεκκίνησης του μυαλού, όσον αφορά τον τρόπο σκέψης καθώς και μια «κρυφή» ματιά στο μέλλον.

Για αυτό, η παρακολούθηση των συνεδρίων ΣΦΗΜΜΥ είναι κατά την άποψή μου πάντα μια ενδιαφέρουσα και εποικοδομητική εμπειρία.

• Τι διαφορετικό θα περιείχε η ομιλία σας εάν γινόταν φέτος;

Το 2020 ήταν αδιαμφησβήτητα η χρονιά της τηλε-εργασίας, όσον αφορά τον επαγγελματικό τομέα, μια εμπειρία που προφανώς θα έπρεπε να συμπεριλάβω στην ομιλία μου. Αν και είναι ένα θέμα με τεράστιες προεκτάσεις, αν θα έπρεπε με μια πρόταση να προσθέσω κάτι, αυτό θα ήταν το παρακάτω: «Η τηλε-εργασία είναι η τάση εργασίας για το άμεσο μέλλον (όπου μπορεί να εφαρμοστεί). Oι νέοι επαγγελματίες θα πρέπει να είναι έτοιμοι να εργαστούν σε περιβάλλοντα με απρόσωπες επαγγελματικές σχέσεις και να αντιμετωπίσουν καταστάσεις όπου οι ανθρώπινοι πόροι μοιάζουν πλέον με προϊόντα σε ράφι σούπερ μάρκετ.»

• Τι σας έκανε να ασχοληθείτε με την ειδικότητα του μηχανικού δικτύων τηλεφωνίας;

Η επικοινωνία από οπουδήποτε με οποιονδήποτε σε όλον τον κόσμο με αξιοπιστία και ποιότητα είναι κατά την άποψή μου ένα απαραίτητο και πολύτιμο αγαθό. Εκτός από το τεχνολογικό ενδιαφέρον και τη συνεχή εξέλιξη των υπηρεσιών κινητής και σταθερής τηλεφωνίας, ο τομέας αυτός έχει και πολλές επαγγελματικές ευκαιρίες, τόσο στην Ελλάδα, όσο και παγκοσμίως.

• Τι συμβουλή θα δίνατε στους φοιτητές που προσπαθούν να κάνουν τα πρώτα τους βήματα σαν επαγγελματίες μηχανικοί;

Μια επιτυχημένη επαγγελματική καριέρα απαιτεί δύο πράγματα κυρίως: γνωριμίες με τα σωστά άτομα και ικανότητες.

Για το πρώτο θα συμβούλευα να κάνουν όσες περισσότερες επαγγελματικές γνωριμίες μπορούν και να ακούν όσες περισσότερες γνώμες και εμπειρίες μπορούν για όσο περισσότερα επαγγέλματα. Όχι μόνο για το επαγγελματικό αντικείμενο, αλλά και το πώς επηρεάζει την ισορροπία εργασίας-ζωής.

Για το δεύτερο, πιστεύω ότι μετά το πτυχίο (αν γίνεται και κατά τη διάρκεια των σπουδών), καλό είναι να αποκτάται επαγγελματική εμπειρία (hand-on experience) με όσον το δυνατό πιο σαφή αντικείμενο. Παρόλο που είναι δύσκολο, υπάρχουν ευκαιρίες, ειδικά με τη νέα πραγματικότητα της τηλε-εργασίας.

Θέλει κόπο και λάθη για να φτάσεις να ασχολείσαι επαγγελματικά με κάτι που αγαπάς και σου βγάζει πάθος. Τα λάθη είναι απαραίτητο συστατικό της εξέλιξης και της βελτίωσης.

• Πως έχει επηρεάσει η πανδημία την εργασία και τον κλάδο σας;

Ο κλάδος των τηλεπικοινωνιών δεν επηρεάστηκε ιδιαίτερα, καθώς η τηλε-εργασία μπορεί να εφαρμοστεί άνετα. Προφανώς, όμως, επηρέασε την καθημερινότητα των επαγγελματιών, όπως και όλους όσους χρειάζεται να δουλέψουν από το σπίτι και άρα από το οικογενειακό τους περιβάλλον.

• Ποιο είναι το μέλλον για τις τηλεπικοινωνίες τόσο σε εγχώριο, όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο;

Κατά την άποψή μου, μια από τις προσπάθειες στις τηλεπικοινωνίες αποσκοπεί στο να επιτύχουμε/αποδώσουμε όσο το δυνατόν πιο πιστά την κατά πρόσωπο επικοινωνία από απόσταση. Στην αρχή η φωνή, στη συνέχεια η εικόνα. Το επόμενο βήμα είναι η επικοινωνία μέσω ενισχυμένης πραγματικότητας (augmented reality), όπου η επικοινωνία από απόσταση δεν θα έχει καμία διαφορά από αυτήν δια ζώσης. Προφανώς, για να επιτευχθεί αυτό χρειάζονται δίκτυα επικοινωνιών που να υποστηρίζουν τις απαιτήσεις σε εύρος ζώνης, καθυστέρηση μετάδοσης και αξιοπιστία. Όλη η προσπάθεια αυτή αποτυπώνεται στην εξέλιξη των δικτύων επόμενης γενιάς. Αν έπρεπε να αποτυπώσω με δύο λέξεις το άμεσο μέλλον στις τηλεπικοινωνίες, αυτό θα ήταν: «λογισμικοποίηση (softwarization) των τηλεπικοινωνιών». Διανύουμε τη μεταβατική περίοδο όπου το hardware δίνει τη θέση του στο software όσον αφορά την υλοποίηση των δικτύων επικοινωνιών.

Η ομιλία του Αθανάσιου Λιούμπα στο ΣΦΗΜΜΥ 11 είχε θέμα "Εργασία στον ακαδημαϊκό και βιομηχανικό τομέα στην Ελλάδα για Μηχανικούς Δικτύων Τηλεφωνίας" και μπορείτε να την βρείτε εδώ.

Χατζηφωτιάδου Δέσποινα

H Δέσποινα Χατζηφωτιάδου από το 2000 συμμετέχει στο πείραμα ALICE, το πείραμα βαρέων ιόντων του LHC, όπου η ομάδα της είχε την υπευθυνότητα για το σχεδιασμό, την κατασκευή και τη λειτουργία του ανιχνευτή Time Of Flight. Έχει θέση ερευνητή στο Εθνικό Ινστιτούτο Πυρηνικής Φυσικής στη Μπολόνια της Ιταλίας. Παράλληλα είναι συνδεδεμένη με το Centro Fermi (Rome). Tο κεντρικό ερευνητικό του πρόγραμμα είναι το Extreme Energy Events (EEE) project, για τη μελέτη κοσμικής ακτινοβολίας με ένα σύστημα ανιχνευτών μιονίων εγκατεστημένων σε περισσότερα από 50 σχολεία σε όλη την Ιταλία, που έχει τόσο εκπαιδευτικό όσο και επιστημονικό στόχο.

• Τι διαφορετικό θα περιείχε η ομιλία σας εάν γινόταν φέτος;

Το Δεκέμβρη του 2018 ο μεγάλος επιταχυντής αδρονίων σταμάτησε τη λειτουργία του για αναβάθμιση (LS2, Long Shutdown 2), αντικατάσταση διαφόρων στοιχείων όλης της αλυσίδας των επιταχυντών του CERN, προετοιμάζοντας την επόμενη φάση, το High Luminosity LHC. Συγχρόνως τα πειράματα του LHC έκαναν σημαντικές εργασίες αναβάθμισης των ανιχνευτών τους, ώστε να μπορούν να εκμεταλλευθούν την αυξημένη φωτεινότητα των δεσμών. Αν γινόταν φέτος η ομιλία μου θα περιείχε πληροφορίες για την αναβάθμιση που έγινε στο πείραμά μου, το ALICE: Το σύστημα καταγραφής ιχνών, από ανιχνευτές πυριτίου, αντικαταστάθηκε με ένα καινούριο που αποτελείται από περισσότερα από 10 δισεκατομμύρια pixel πυριτίου (monolithic technology, όπου ο ανιχνευτής και τα ηλεκτρονικά για την επεξεργασία του σήματος βρίσκονται στο ίδιο silicon wafer). Ένας ανιχνευτής ιχνών από πυρίτιο προστέθηκε στο φασματόμετρο των μιονίων και οι θάλαμοι πολλών συρμάτων που διαβάζουν τα σήματα από τον κεντρικό ανιχνευτή του ALICE, το TPC (Time Projection Chamber) αντικαταστάθηκαν από θαλάμους της τεχνολογίας GEM (Gas Electron Multipliers).

• Ποιο είναι το μέλλον για την πυρηνική φυσική;

Το μέλλον για την πυρηνική και σωματιδιακή φυσική για την Ευρώπη περιγράφεται στο European Strategy Update for Particle Physics. Kατ’αρχήν θα πρέπει να εκμεταλλευτούμε πλήρως τις δυνατότητες ανακαλύψεων που μας παρέχουν οι υπάρχοντες επιταχυντές και ιδιαίτερα το LHC, ιδίως όταν λειτουργήσει με αυξημένη φωτεινότητα. Παράλληλα θα γίνει μελέτη για το αν είναι εφικτό από τεχνολογική άποψη να κατασκευαστεί το FCC (Future Circular Collider), ένας επιταχυντής με 100 χιλιόμετρα περίμετρο, που θα επιτρέψει να φτάσουμε σε πολύ υψηλότερες ενέργειες, αυξάνοντας έτσι τη δυνατότητα ανακαλύψεων.

• Ποιους επιστημονικούς/τεχνολογικούς τομείς πιστεύετε ότι η μελέτη στοιχειωδών σωματιδίων θα ωφελήσει περισσότερο;

Πέρα από την κατανόηση του κόσμου μας, που μας προσφέρει η μελέτη των στοιχειωδών σωματιδίων, η τεχνολογία που αναπτύσσεται για να γίνει δυνατή η έρευνα ωφελεί διάφορους τομείς. Η μελέτη υπεραγώγιμων υλικών για κατασκευή μαγνητών με μαγνητικά πεδία 16 Τ θα είναι χρήσιμη για όλους τους κλάδους της επιστήμης και τεχνολογίας που χρειάζονται υπεραγώγιμους μαγνήτες. Η ανάπτυξη καινούριων ανιχνευτών θα έχει εφαρμογές στην ιατρική και θα συντελέσει στη βελτίωση διαγνωστικών μεθόδων (πχ. PET, Positron Emission Tomography).

• Πιστεύεται ότι ένας ηλεκτρολόγος μηχανικός θα μπορούσε να εργαστεί στον κλάδο σας; Αν ναι, υπάρχει κάποια συγκεκριμένη κατεύθυνση που θα μπορούσε να ακολουθήσει;

Πολλοί ηλεκτρολόγοι μηχανικοί εργάζονται στον κλάδο μας σε διάφορους τομείς. Για παράδειγμα σε συστήματα υψηλής τάσης, σε γεννήτριες ραδιοσυχνοτήτων, σε συστήματα ελέγχου των επιταχυντών, σε αναλογικά και ψηφιακά ηλεκτρονικά και σε διάφορους τομείς της πληροφορικής.

• Αυτό το διάστημα με τη χρήση του επιταχυντή αδρονίων έχετε ως στόχο να αποδείξετε κάποια θεωρία;

Εδώ και δεκαετίες έχει προταθεί η θεωρία της υπερσυμμετρίας, για να δώσει λύσεις σε προβλήματα του Καθιερωμένου Προτύπου (Standard Μodel). Σύμφωνα με αυτήν τα γνωστά μας σωματίδια έχουν “παρτεναίρ” τα αντίστοιχα υπερσυμμετρικά, που διαφέρουν ως προς το σπιν κατά 1/2 και προέρχονται απο τις διασπάσεις τους. Μέχρι τώρα δεν έχει επιβεβαιωθεί πειραματικά και τα υπερσυμμετρικά σωματίδια – αν υπάρχουν – ελπίζουμε να τα δούμε στο LHC. Επίσης αναζητούμε σωμάτια πέρα από τα γνωστά του Καθιερωμένου Προτύπου που θα μπορούσαν να εξηγήσουν τη σκοτεινή ύλη. Η ύπαρξη κάποιας ασυμμετρίας ανάμεσα σε ύλη και αντιύλη, που θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί ο κόσμος μας είναι φτιαγμένος μόνο από ύλη, είναι κάτι που επίσης μελετάμε. Τέλος, άλλος ένας από τους στόχους του LHC είναι η μελέτη του πλάσματος κουάρκ και γλουονίων, που πιστεύεται ότι είναι η πρωταρχική ύλη του σύμπαντος, καθώς και η κατανόηση της συμπεριφοράς της ισχυρής αλληλεπίδρασης.

• Ποιο ή ποια από τα project στα οποία έχετε εργαστεί σας έχει ενθουσιάσει περισσότερο;

Για πολλά χρόνια εργάστηκα στην ανάπτυξη ανιχνευτών αερίου με παράλληλες πλάκες (Multigap Resistive Plate Chambers) που οδήγησαν στον τελικό σχεδιασμό του ανιχνευτή Time of Flight για το πείραμα ALICE, το πείραμα βαριών ιόντων στο LHC. O ανιχνευτής αυτός, με χρονική διακριτική ικανότητα 50 ps, μετρά με μεγάλη ακρίβεια τον χρόνο πτήσης φορτισμένων σωματιδίων που παράγονται από τις συγκρούσεις πρωτονίων ή πυρήνων μολύβδου στο LHC. Έτσι προσδιορίζουμε την ταχύτητά τους με ακρίβεια, πράγμα που μας επιτρέπει να τα ταυτοποιήσουμε. Ηταν ιδιαίτερα ικανοποιητικό να διαπιστώσουμε ότι οι επιδόσεις του ανιχνευτή, όπως είχαν προσδιοριστεί με τεστ στη διάρκεια της μελέτης μεμονομένων πρωτοτύπων, ήταν εξίσου καλές σε σύστημα 1600 ανιχνευτών, που καλύπτουν μια επιφάνεια 150 m2, στις πραγματικές συνθήκες του πειράματος με συγκρουόμενες δέσμες.

Η ομιλία της Χατζηφωτιάδου Δέσποινας στο ΣΦΗΜΜΥ 11 είχε θέμα "Ερευνώντας τον μικρόκοσμο με τον μεγάλο επιταχυντή αδρονίων στο CERN" και μπορείτε να την βρείτε εδώ.

Ιωάννης Κρικίδης

Ο Ιωάννης Κρικίδης τελεί χρέη αναπληρωτή εκδότη για τις IEEE Transactions στον τομέα των Επικοινωνιών, στον τομέα του Green Communications and Networking και για τα IEEE Wireless Communications Letters. Έχει δημοσιεύσει πάνω από 170 άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά και διεθνή συνέδρια. Έλαβε το Βραβείο Έρευνας Νέου Ερευνητή από το Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας Κύπρου το 2013, καθώς και το βραβείο IEEE ComSoc Best Young Professional το 2016.

• Τι σας έκανε να ασχοληθείτε με τον τομέα των τηλεπικοινωνιών;

Ο τομέας των τηλεπικοινωνιών μου κινούσε πάντοτε το ενδιαφέρον, καθώς συνδυάζει την εφαρμογή των μαθηματικών στην μηχανική και το γεγονός ότι εξελίσσεται συνεχώς. Οι τηλεπικοινωνίες βασίζονται στα μαθηματικά και μεταμορφώνουν πολύπλοκες μαθηματικές έννοιες σε νέες τεχνικές μετάδοσης, καινοτόμα συστήματα και προϊόντα. Επίσης είναι ένας τομέας δυναμικός που εξελίσσεται καθημερινά και προϋποθέτει συνεχή ενημέρωση και εκπαίδευση σε νέες τεχνολογίες και εργαλεία.

• Ποιο είναι το μέλλον για τα επικοινωνιακά συστήματα;

Η επιστημονική κοινότητα έχει ήδη επικεντρωθεί στον σχεδιασμό της επόμενη γενιάς τηλεπικοινωνιακών συστημάτων 6G, όπου αναμένεται μετά τη δεκαετία του 2030. Τα συστήματα αυτά επικεντρώνονται στον άνθρωπο και εισάγουν νέες εφαρμογές και υπηρεσίες όπως ολογραφικές κλήσεις, εκτεταμένη πραγματικότητα (extended reality), ασύρματες διεπαφές εγκεφάλου υπολογιστή (wireless brain-computer interaction), ρομποτική κτλ. Αυτές οι νέες υπηρεσίες προϋποθέτουν πολύ χαμηλές καθυστερήσεις, τεράστια αξιοπιστία, ευρεία κάλυψη και συν-σχεδιασμό συστημάτων επικοινωνίας, ελέγχου, εντοπισμού θέσης και υπολογισμού.

• Τι διαφορετικό θα περιείχε η ομιλία σας εάν γινόταν φέτος;

Τα τελευταία δύο χρόνια η ερευνητική μου ομάδα ΙΡΙΔΑ έχει σημαντικά νέα αποτελέσματα στον τομέα της ταυτόχρονης ασύρματης μεταφοράς ενέργειας και πληροφορίας. Χρησιμοποιώντας βασικά μαθηματικά εργαλεία, εξηγήσαμε περεταίρω τα θεμελιώδη όρια αυτής της τεχνολογίας όταν υπάρχουν μη γραμμικότητες, σχεδιάσαμε νέες κυματομορφές που επιτρέπουν συγκερασμό μεταξύ ενέργειας και πληροφορίας και αναλύσαμε πολύπλοκα συστήματα που χρησιμοποιούν την ασύρματη μεταφορά ενέργειας σαν βασικό δομικό στοιχείο. Έχοντας μια ωριμότητα ακόμη δύο χρόνων, η ομιλία θα παρουσίαζε τις τελευταίες εξελίξεις σε αυτόν τον τομέα και τις νέες προκλήσεις.

• Τι σας ώθησε να δεχθείτε να λάβετε μέρος σαν ομιλητής του συνεδρίου;

Θεωρώ ότι το ΣΦΗΜΜΥ είναι μια μοναδική ευκαιρία για τους ακαδημαϊκούς να επικοινωνήσουν με νέους επιστήμονες και να μοιραστούν γνώσεις, εμπειρίες και προβληματισμούς. Λαμβάνοντας υπόψιν ότι το συνέδριο συγκεντρώνει φοιτητές από όλη την Ελλάδα, ακαδημαϊκούς και μηχανικούς από διάφορους οργανισμούς και με διαφορετικές ειδικότητες, το ΣΦΗΜΜΥ προσφέρει πολύπλευρες ευκαιρίες συνεργασίας και αλληλεπίδρασης.

• Πως έχει επηρεάσει η πανδημία την εργασία και τον κλάδο σας;

Όπως όλοι οι τομείς, έτσι και η έρευνα έχει επηρεαστεί σημαντικά από τις επιπτώσεις της πανδημίας. Η φυσική επαφή και επικοινωνία που αποτελούν το θεμέλιο της συνεργασίας σε μία ερευνητική ομάδα, έχει αντικατασταθεί από τηλεδιασκέψεις και τηλεργασία. Επίσης η συμμετοχή σε συνέδρια και η φυσική αλληλεπίδραση με συνεργάτες και συναδέλφους από το εξωτερικό (το οποίο αποτελεί «κανονικότητα» για έναν ακαδημαϊκό) έχει αντικατασταθεί από εικονικά συνέδρια και βιντεοσκοπημένες ομιλίες. Παρόλα τα προβλήματα της νέας κανονικότητας, χρησιμοποιώντας τα εργαλεία της τεχνολογίας και του κλάδου των τηλεπικοινωνιών, η ποιότητα και η παραγωγικότητα δεν επηρεάστηκαν σημαντικά.

• Τι συμβουλή θα δίνατε στους φοιτητές που προσπαθούν να κάνουν τα πρώτα τους βήματα σαν επαγγελματίες μηχανικοί;

Η πρώτη μου συμβουλή είναι να αξιολογήσουν όλες τις ευκαιρίες εργοδότησης και να κάνουν την καλύτερη επιλογή με κριτήριο τις προσωπικές δεξιότητες, τα ενδιαφέροντα και τις προοπτικές εξέλιξης. Μια δεύτερη συμβουλή είναι να έχουν υπομονή, αγάπη για τον κλάδο που θα επιλέξουν και επιθυμία για συνεχή επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση. Τέλος θα τους συμβούλευα να παρακολουθούν συνεχώς τις εξελίξεις του τομέα τους και να προσαρμόζονται στις νέες τεχνολογίες και απαιτήσεις.

Η ομιλία του Ιωάννη Κρικίδη στο ΣΦΗΜΜΥ 11 είχε θέμα "Ασύρματες Επικοινωνίες: Επισκόπηση, Νέα Ευρήματα και Προκλήσεις" και μπορείτε να την βρείτε εδώ.